Tužba M.M.I. za diskriminaciju protiv Skupštine Crne Gore zbog nepristupačnosti

slide-monitoring

Izveštaj sa suđenja: Tužba M.M.I. za diskriminaciju protiv Skupštine Crne Gore zbog nepristupačnosti

Br. predmeta: P.br. 4981/13
Sud: Osnovni sud Podgorica
Sudija (predsednica veća): Danilo Jegdić
Tužilac: M.M.I.

Tuženi: Država Crna Gora –Skupština Crne Gore

U tužbenom zahtjevu M.M.I. tvrdi da je u periodu od 03.09. 2013. Do 18. 12.2013. više puta  pretrpjela neposrednu diskriminaciju od Skupštine Crne Gore usljed činjenice da kao lica sa invaliditetom nema nesmetan pristup i kretanje unutar javne ustanove a što je protivno pozitivno pravnim propisima države Crne Gore i predstavlja diskriminaciju.

Slučaj M.M.I. protiv Skupštine Crne Gore zbog diskriminacije počeo je podnošenjem tužbe osnovnom sudu u Podgorici 02.12.2013. godine. Nakon toga 17.02.2014. godine održano je pripremno ročište, da bi 20.03.2014. godine uslijedilo glavno ročište na kojem je zaključeno da se postupak pred sudom okonča presudom koja je i donesena 08.04.2014. godine.

Prvo pripremno ročište u slučaju tužbe M.M.I. protiv Skupštine Crne Gore održano je 17.02.2014. sa početkom u 10h u Kancelariji br.55.

Tužbom od 02.12.2013. godine su obuhvaćena tri slučaja diskriminacije M.M.I. od strane Skupštine Crne Gore i to:

  1. 03.09.2013. godine povodom obilježavanja 60. godišnjice od stupanja na snagu Evropske konvencije za zaštitu ljudskih prava i osnovnih sloboda;
  2.  01.10.2013. godine na konferenciji ,,Implementacija evropskih standarda protiv diskriminacije’’;
  3. 10.10.2013. godine na sjednici Radne grupe za izgrađivanje povjerenja u izborni proces radi obrazlaganja amandmana koji je UMHCG zajedno sa Savezom slijepih Crne Gore podnijelo na Zakon o izboru odbornika i poslanika.

S obzirom na činjenicu da se nakon podnošenja tužbe dogodio još jedan slučaj diskriminacije na dan 18.12.2013. godine, kada je tužilja prisustvovala sjednici Odbora za ekonomiju, finansije i budžet, na pripremnom ročištu tužbeni zahtjev je dopunjen sa ovom novom činjenicom usljed čega je i povećan zahtjev za nadoknadom nematerijalne štete sa 7. 5000 € na 10. 000 €. Zbog navedenih slučajeva diskriminacije, a na osnovu Zakona o zabrani diskriminacije i Zakona o zabrani diskriminacije lica sa invaliditetom od Skupštine Crne Gore se traži da preduzme sve potrebne mjere kako se počinjena diskriminacija više ne bi ponovila. Navedena diskriminacija se po odredbama ovih zakona smatra težim oblikom diskriminacije jer je više puta učinjena prema istom licu – ponovljena diskriminacija.

Na ročištu od 17.02.2013. godine tužena (Skupština Crne Gore), koju je predstavljala zamjenica zaštitnika imovinsko pravnih interesa Crne Gore S. L., nije sporila nepristupačnost zgrade Skupštine Crne Gore niti prisustvo tužilje pomenutim događajima.

Sud je zbog nespornosti nepristupačnosti odbio izlaženje na lice mjesta radi utvrđivanja iste.

Tužilja je na pripremnom ročištu iznijela činjenice o svom zdravstvenom stanju, te da od svoje treće godine ima oštećenje vida i ograničenu sposobnost kretanja zbog čega je primorana da koristi invalidska kolica. Ona je pobrojala nazive i datume održavanja događaja kojima je u svojstvu predstavnice Udruženja mladih sa hendikepom prisustvovala u Skupštini Crne Gore prilikom kojih je po njenoj tvrdi bila diskriminisana. Tužilja argumentuje svoju tužbu o diskriminaciji navodeći činjenicu da Skupština kao javna ustanova nije prilagođena kretanju lica smanjene pokretljivosti i licima sa invaliditetom usljed nepostojanja tzv. kose rampe ili hidraulične dizalice kao ni lifta unutar ustanove  što onemogućava nesmetan pristup, kretanje i boravak i korišćenje iste. S obzirom na to da Skupština kao javna ustanova nije prilagođena po važećim pozitivnopravnim propisima tužilja smatra da je žrtva neposredne diskriminacije. Pored svega navedenog tužilja je od suda zatražila da presudi po tužbenom zahtjevu istaknuvši da ovaj postupak protiv Skupštine Crne Gore ne predstavlja samo tužbu protiv institucije koja krši zakone koje je ona sama donijela, već i veliku opomenu za sve koji krše pravne norme kojima se štite prava lica sa invaliditetom da, ukoliko nastave sa tom praksom, osobe sa invaliditetom neće ćutati već će sudskim putem tražiti zaštitu svojih prava. Stoga je ovo apel svim vlasnicima objekata u javnoj upotrebi da iste učine pristupačnim za lica sa invaliditetom, kako ne bi došli u situaciju da pored troškova građevinskih radova snose troškove sudskih taksi i naknade nematerijalne štete zbog pretpljene diskriminacije.

Pripremno ročište završeno je zakazivanjem prvog ročišta i glavne rasprave za 20. mart 2014. godine sa početkom u 12h. Važno je istaći činjenicu da je sudija D. J. pokazao razumijevanje da se pripremno ročište održi u sudnici na prvom spratu koja je tužilji pritupačna, iako je prvobitno bilo zakazano u sudnici na drugom spratu. Predstavnicima Udruženja mladih sa hendikepom sugesrisano je da se u cilju izbjegavanja zakazivanja ročišta u nepristupačnim sudnicama pismenim putem obrate predjsjedniku suda kako bi se sledeća ročišta odvijala bez problema.

Glavna rasprava po tužbi  M.M.I. iz Udruženja mladih sa hendikepom Crne Gore (UMHCG), a protiv Skupštine Crne Gore održana je 20. 03. 2014. godine sa početkom u 12h u Kancelariji br. 55.

Zbog četiri slučaja diskriminacije koje je tužilja pretrpjela u periodu od septembra do decebmra 2013.godine, a na osnovu Zakona o zabrani diskriminacije i Zakona o zabrani diskriminacije lica sa invaliditetom, tužbenim zahtjevom traži se utvrđivanje disriminacije od strane ustanove, preduzimanje svih radnji kako bi se ovakva vrsta diskriminacije u budućnosti spriječila kao i naknada nematerijalne štete. Navedeni slučaj diskriminacije se prema odredbama navedenih zaskona smatra težim oblikom disriminacije, jer je u nekoliko navrata učinjena prema istom licu.

Na današnjem ročištu M.M.I. je saslušana u svojstvu tužilje, kao i A.D. , poslanik u Skupštini Crne Gore u svojstvu svjedoka, čije saslušanje je prihvatio sudija D.J., a na predlog tužilje.

Na glavnoj raspravi razmotreni su svi dokazi tužilje o činjenicama navedenim u vezi sa zdravstvenim stanjem.

U svom iskazu M.M.I. je istakla da se prilikom prisustva svakom od navedenih događaja osjećala izuzetno poniženom i diskriminisanom što se javilo kao posljedica nemogućnosti ulaska u zgradu Skupštine usljed nepostojanja kose rampe ili hidrauličnog lifta. Taj isti osjećaj se ponovio i nakon ulaska u zgradu kada je kolega nosio na rukama do sale na drugom spratu u kojoj se održavaju sastanci. Sve ovo je kod nje stvorilo osjećaj diskriminisanosti i nanijelo joj teški duševni bol usljed nemogućnosti da se kreće kao sve druge kolege. U pojedinim trenucima, po njenom iskazu, činilo joj se i da joj same stepenice kazuju ,,Što ćeš ti ovdje?”

Na današnjem ročištu u svojstu svjedoka saslušan je i A. D. kao predsjenik Odbora za ekonomiju, finansije i budžet. On je potvrdio prisustvo tužilje sjednici Odbora 18.12.2013. te potvrdio tvrdnje tužilje da se satanak održavao na drugom sparatu koji nije pristupačan jer ne postoji lift ili neki drugi mehanički uređaj koji bi olakšao kretanje,te da na ulaznim vratima Skupštine ne postoji prilazna rampa ili hidraulična dizalica.

Drugi svjedok, Š.B. Zaštitnik ljudskih prava i sloboda Crne Gore, koga je tužilja bila predložila se nije pojavio na raspravi. Gospodin Š.B. je pisanim podnescima dostavljenim Sudu obrazložio svoju spriječenost da svjedoči, ranije preuzetim obavezama.

Pored saslušanja tužilje i svjedoka A.D. izvedeni su i pisani dokazi, zastupnica tužene strane  je predložila da zbog “aktivnih” radnji koje je preduzimala u cilju poštovanja zakonskih obaveza Sud odbaci tužbu kao neosnovanu. Zastupnica tužene ustanove osporila je tužbeni zahtjev i po osnovu i po visini uz isticanje prigovora pasivne legitimacije. Zastupnica nije osporila tačnost podataka koje je dala tužilja o prisustvu događajima u Skupštini Crne Gore. Takođe, neosporna je činjenica da Skupština kao javna ustanova nije prilagođena kretanju lica sa otežanim kretanjem i licima sa invaliditeom kako to nalažu pozitivno pravni propisi. Zastupnica je takođe navela činjenicu da je ustanova učinila sve što je bilo moguće da se problem nepristupačnosti riješi i to tako što je tokom 2011. godine dva puta raspisivala tender za izvođača radova koji bi napravio projekat i izveo radove na prilagođavanju objekta, ali su oba poništena iz razloga formalne prirode. Tokom 2012. godine u budžetu ustanove nijesu bila opredijeljena sredstva za ovu namjenu, dok je budžetom iz 2014. godine obezbijeđena sredstva za ovu namjenu. Usljed ovih činjenica ona je predložila da se tužbeni zahtjev odbije kao neosnovan.

Sudija Jegdić je zaključujući glavnu raspravu i izricanje presude najavio za 08. april 2014. godine

Izricanje presude održano je 08.04.2014. godine u zgradi Osnovnog suda Podgorica, Kancelarija br. 55. Presudom se utvrđuje da je tužena postupila diskriminatorski prema tužilji onemogućivši joj da kao predstavnica UMHCG pristupi zgradi Skupštine Crne Gore kada je tužilja učestvovala na skupovima 03.09.2013. godine povodom 60-godišnjice stupanja na snagu Evropske konvencije za zaštitu ljudskih prava i osnovnih sloboda, 01.10.2013. na konferenciji ,,Implementacija evropskih standarda protiv diskriminacije“, 10.10. 2013. Sjednici Radne grupe za izgrađivanje povjerenja u izborni sistem u cilju predstavljanja amandamana Udruženja mladih sa hendikepom i Saveza slijepih Crne Gore na Zakon o izmjenama i dopunama Zakona o izboru odbornika i poslanika i 18.12.2013. sjednici Odbora za ekonomiju, finansije i budžet Crne Gore.

Razlozi donošenja presude temelje se na odredbama zakona o Zbarani diskriminacije (Sl. List br. 46/10 i 40/11), Zakon o zabrani diskriminacije osoba sa invaliditetom (Sl. List br. 39/11). Na osnovu analize zakonskih tekstova utvrđena je premisa maior da se pod diskriminacijom lica sa invaliditetom smatra i nedostupnost javnih površina i objekata koji oblik diskriminacije je u zakonu poznat kao diskriminacija u korišćenju javnih prostora i objekata. Tome svjedoči i iskaz tužilje koja je istakla da se u situacijam osjećala poniženo, neprijatno i diskriminisano, kao i izjave svjedoka na suđenju koji su potvrdili njeno prisustvo skupovima i činjenicu da je skupštinska zgrada u poptpunosti neprilagođena pristupu i kretanju lica sa invaliditetom. Zakonom o uređenju prostora (Sl. List CG br. 51/08; 40/10; 34/11; 40/11 i 47/11) tačnije odredbom iz član 73. St 1. decidno se obrazlaže da ustanove u javnoj upotrebi moju biti prilagođene kretanju, boravku i korišćenju lica sa smanjenom pokretljivošću i licima sa invalidtetom. Stavom 4 zakona propisano je da Ministarstvo propiše bliže uslove i način prilagođavanja objekata u javnoj upotrebi, a čl. 165 propisano je da se objekti u javnoj upotrebi moraju prilagoditi uslovima iz čl. 73 st.1 ovog zakona u roku od 5 godina od dana stupanja na snagu ovog zakona. Ministarstvo za ekonomski razvoj je donijelo pravilnik o bližim uslovima prilagođavanja objekata u javnoj upotrebi za pristup i kretanje licima smanjene pokretljivosti (Sl.list 10/09) što se odnosi i na Skupštinu Crne Gore.

Polazeći od naznačenih zakonskih normi Skupština Crne Gore jeste javni objekat u smislu Pravilnika o bližim uslovima i načinu prilagođavanja objekata licima sa manjenom pokretljivošću i morao je u skladu sa pravilnikom i Zakonom o uređenju i izgradnji objekata biti prilagođen u roku od 5 godina od danja stupanja na snagu Zakona, odnosno najkasnije do 30.08.2013. godine.

Iz svega navedenog jasno je zaključeno da navedeni objekat nije prilagođen u roku i da je time tužilja bila žrtva neposredne diskriminacije, te je sudija prihvatio tužbeni zahtjev u tom dijelu.

Presudom se odbacuje zahtjev tužilje  kojim je traženo da se tužena obaveže da preuzme sve mjere kako se počinjena diskriminacije ne bi ponovila kao neosnovan.

Djelimično se usvaja zahtjev tužiteljke da joj tužena po osnovu pretrpljene nematerijalne štete zbog povrede časti i ugleda usljed počinjene diskriminacije isplati nadoknada od 3000 € u roku od 15 dana od dana pravosnažnosti presude.

Odbija se zahtjev tužilje da joj se mimo dosuđenih isplati nadokanada u iznosi od 7000€ i pripadajući troškovi parničnog postupka kao neosnovan uz obrazloženje da je tužbeni zahtjev u ovom dijelu previsoko postavljen.

Obavezuje se tužena da tužilji nadoknadi troškove parničnog postupka u iznosu od 150 €, u roku od 15 dana od dana pravosnažnosti presude.

Tužilja ima rok od 15 dana od donošenja presude da podnese žalbu Višem sudu.

Vi­ši sud u Pod­go­ri­ci presudio je 11.11.2014. godine po tužbi M.M.I. u korist Udruženja mladih s hendikepom (UMHCG) i Skupštini naložio da ovoj organizaciji plati 1.500 eura zbog onemogućavanja osobama s invaliditetom da uđu u zgradu parlamenta i diskriminacije ovih lica. Tužnom UMHCG traženo je 10.000 eura, ali je Osnovni sud dosudio naknadu u iznosu od 3.000 eura. Nakon žalbenog postupka, Viši sud je preinačio presudu Osnovnog suda i naložio Skupštini da UMHCG plati 1.500 eura.

M.M.I. je krajem 2013. godine Osnov­nom su­du pod­ni­je­la tu­žbu pro­tiv Skup­šti­ne, ko­jom je bi­lo ob­u­hva­će­no vi­še slu­ča­je­va dis­kri­mi­na­ci­je oso­ba sa in­va­li­di­te­tom. Pr­vi slučaj dis­kri­mi­na­ci­je dogodio se, kako je kazala, 3. sep­tem­bra 2013. go­di­ne, po­vo­dom obi­lje­ža­va­nja 60. go­di­šnji­ce od stu­pa­nja na sna­gu Evrop­ske kon­ven­ci­je za za­šti­tu ljud­skih pra­va i osnov­nih slo­bo­da. Do dru­gog slu­ča­ja dis­kri­mi­na­ci­je do­šlo je 1. ok­to­bra 2013. go­di­ne na kon­fe­ren­ci­ji „Im­ple­men­ta­ci­ja evrop­skih stan­dar­da pro­tiv dis­kri­mi­na­ci­je”, a trećeg 10. ok­to­bra 2013. go­di­ne na sjed­ni­ci Rad­ne gru­pe za iz­gra­đi­va­nje po­vje­re­nja u iz­bor­ni pro­ces.
Vi­ši sud do­nio pre­su­du ko­jom je pre­su­đe­ni iz­nos za ne­ma­te­ri­jal­nu šte­tu pre­po­lo­vljen u od­no­su na pre­su­du Osnov­nog, ko­ji je do­su­dio 3.000, iako je tra­že­ni iz­nos bio 10.000 eura.

U pre­su­di Osnov­nog i Vi­šeg su­da je na­ve­de­no da je za­htjev da se na­lo­ži Skup­šti­ni da ne­iz­vr­ša­va vi­še dis­kri­mi­na­tor­ne rad­nje oci­je­njen kao neo­sno­van.

M.M.I. je ulo­ži­la pri­mjed­bu Vr­hov­nom su­du da se ura­di re­vi­zi­ja ovih pre­su­da.

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>